Wageningen brengt Jatropha voor biodiesel in kaart

Jatropha, een tropische plant waarvan de oliehoudende zaden prima tot biodiesel kunnen worden verwerkt. Maar of het nu zo verstandig is honderdduizenden hectaren aan te kopen om die vervolgens met Jatropha te beplanten? Raymond Jongschaap van Wageningen UR maant aan tot enige voorzichtigheid. “Enorme plantages zijn in het verleden mislukt en verlaten. Ik verwacht meer van integratie in lokale productiesystemen om lokaal energie te produceren en het risico voor arme boeren te minimaliseren”, zegt de leider van het Jatrophaproject. De komende jaren brengt Wageningen UR de kenmerken van de plant wereldwijd in kaart. Want over volwassen Jatropha in plantageverband is nog niet veel bekend.

Nu de prijzen van fossiele brandstoffen stijgen en de EU een richtlijn heeft opgesteld voor biobrandstoffen, zoeken steeds meer marktpartijen naar mogelijkheden voor biodiesel. Van micro-organismen en blauwwieren tot koolzaad en meerjarige oliehoudende gewassen. De Jatropha is een van die laatste opties. Juist omdat z’n zaden tot ruim veertig procent olie kunnen bevatten, legt men in Afrikan, India, Brazilië en Indonesië steeds meer grote Jatrophaplantages aan.

Jongschaap geeft een korte opfriscursus over de achtergrond van de plant. “Jatropha, een wilde plant, is oorspronkelijk uit Midden Amerika afkomstig maar komt tegenwoordig bijna alle tropische gebieden voor”, zegt hij. “Het is een meerjarig gewas en kan asl boom tot tien meter hoog en zestig jaar oud worden. In Afrika werd het als afscherming van de kraal en de tuintjes gebruikt. Omdat de struik giftig is, blijft het vee ervan af. Daarom wordt het tevens als braakmiddel bij vergiftiging of verjager van muskieten gebruikt. En omdat Jatropha veel olie bevat, kan je er ook zeep van maken. Nu is het de bedoeling dat Jatropha in plantagevorm bio-energie gaat opleveren.”

Wat maakt de struik nu zo goed als energiegewas? Jongschaap: “Jatropha kan prima overleven op arme gronden en bij droogte. Vaak is deze plant de enige opgaande vegetatie in de streek. Dat zorgt ervoor dat het erosie kan tegengaan op plaatsen waar geen landbouw meer wordt bedreven. Vanwege dit potentieel krijg ik dan ook steeds meer informatieverzoeken van Nederlandse marktpartijen die in zulke Jatropha-plantages willen investeren.”

Hoewel de onderzoeker goede mogelijkheden ziet, maant hij aan tot voorzichtigheid. De gunstige eigenschappen van Jatropha en een hoge productie gaan pas op bij de juiste combinatie van zon, temperatuur, water en bodemvruchtbaarheid. Pas na pakweg drie, vier jaar kan de plant volledig in productie worden genomen. En daarover is nog maar weinig bekend.

“Wij hebben dan ook een wereldwijd netwerk van 450 contacten om te onderzoeken onder welke omstandigheden deze plant het beste kan groeien”, vertelt Jongschaap. “Wat gebeurt er met de bodemvruchtbaarheid als de giftige perskoek niet meer op het land wordt teruggebracht? Welke lijnen zijn het minst toxisch? En op welke manieren kan Jatropha-olie bijdragen aan rurale ontwikkeling?” Zijn onderzoek – dat van oktober 2006 tot 2011 loopt - zal daarin duidelijkheid moeten verschaffen.

P+ webtip:

het Jatropha curcas project


Een bericht van Tseard Zoethout

The 8th Habit, Stephen Covey (€ 49,95)